3 Ocak 2016 Pazar

Masha i Medved / Masha ve Ayı'yı dinlemek





Masha i Medved'i bilmeyenlere ön fikir için:






'Masha i Medved'i (Maşa ve Ayı / Masha ve Ayı /Masha and Bear) sevmek için birçok neden var. Çizgileri, hareketliliği, Masha'nın sevimliliği, Ayı'nın aklı başındalığı ve otoriter olma çabası, hayvanların hepsinin Masha'dan yaka silkmesi ve daha birçok güzel ayrıntı.  

Kökleri orijinal bir Rus halk masalına dayanan Masha i Medved'in,  1960'larda ilk filmi çekilmiş. Hem masalında, hem de filminde,  büyükanne ve büyükbabasıyla ormandaki bir kulübede yaşayan Mash(k)a, bir gece ormanda kaybolur ve bir eve varır. Kapıyı açar, içeri girer ve ev sahibi ayı ile arkadaş olur. 1960 yapımı filmde ayı konuşmaktadır. Masha ise nispeten çok daha uslu bir çocuktur. Filmin ve masalın sonunda Masha, büyükanne ve büyükbabasına kavuşur ve mutlu olur. 1960 marka Masha ve Ayı filminin müzikleri ise klasik, orkestral, Avrupa kökenli ama Rus esintilidir.

Dönelim günümüz Masha'sına, senaryoyu yazan ve yöneten Oleg Kuzovkov... Kuzovkov, öyle bir dizi  film yapmış ki, içinde şiddete yer yok. Çocuğun doğasını olduğu gibi anlatmakla kalmıyor, çocuklarımızın sadece sevgi dolu  ve saf varlıklar olduğunu da hatırlatıyor. Müziği, resmi hatta sinemayı bile kullanmış yönetmen, bilimsel bir takım öğelere gönderme de var. Yani filmin sanatsal ve bilimsel yönü ağır basıyor (her ne kadar en müzikal bölümünde Ayı piyanonun akordunu altına girip yapıyorsa da...).  Masha hakkında yazılabilecek tonlarca şey var. Ama benim anlatmak istediğim söz konusu çizgi filmin masumiyeti, güzelliği ve giderek iyi bir hal almasından ve oyuncak mağazalarının vitrinini süsleyecek kadar popüler olmasından ziyade, her bölümde başka bir yere evirilebilen müzikleri. 

Walt Disney'in çok sesli, bol yaylı şarkılarına alışkın bünyelerimiz için biraz daha farklı bir 'yapı'ya sahip Masha'nın şarkıları. Basit olduğu için şahane olan birkaç  tema var elbette (basitlik üzerine küçük bir not: Mozart'ın her dilde seslendirilmiş, neredeyse tüm dünya çocuklarının kendi anadillerinde ezbere bildiği K.265 /K.300e adlı yapıtı tam da basit olduğu için güzeldir). Masha'nın filmleri ve dolayısıyla müzikleriyle büyüyen çocukların müzik algısının daha farklı olacağını düşünmeden edemiyorum. Özellikle çizgi filmi orijinal dilinde izleyen çocuklar ister istemez Rusça'ya ve karakteristik olan Rusça şarkılara aşina olmaya başlıyor. Bu bizim çocukluğumuzda imkânsıza yakındı. Dolayısıyla aynı çocuklar, kendileri gibi bir çocuğu, egemen olan Walt Disney'den başka bir kimlik altında da izlemiş oluyor (tamam bağımsız yapımlar çoğaldı biliyorum). Bu yazdıklarımdan ötürü Walt Disney'i ve şahane müziklerini sevmediğim yargısının çıkarılmasını da istemeyiz.

Gelelim Masha'nın müziklerine imza atan isime. Kıt Rusçam ile anladığım kadarıyla müzikler, 1966 Odessa doğumlu kompozitör, şarkıcı ve prodüktör Vasily Bogatyrev'e ait. Bogatyrev'in ünü Rusya sınırlarını çoktan aşmış. Amerika'da ve Rusya'da birçok farklı sirkin gösterilerine müzikler yazmış. Bogtyrev'in sirk gösterileri için yaptığı müzikler (karnaval müzikleri) kendisini Masha ve Ayı'da da gösteriyor.  Örneğin çizgi film içinde sürekli değişen tona yetişmek kanlı takipten fazlasını getiriyor, çünkü ritmik kalıplar da her an değişebiliyor. Müziklerin bazen tondan tona taşındığını hissediyorsanız da kromatik armoninin nerede duracağı bazen hiç belli etmiyor kendisini. Yani Masha'nın müziklerinde her an her şey olabiliyor. Elbette kromatik armoni kullanımı çizgi filmlerde en çok karşımıza çıkan öğe,  burada da kullanımı yine aynı sebepten: hareketi vermek!


Çizgi filmin içindeki çoğu şarkı 'Katyusha' karakterinde Rus  halk şarkılarından parçalar taşıyor olsa da, dünyanın her yanından esen tınıları bu müziklerin içine ustalıkla yerleştirilmiş bir halde duymamız mümkün. bu da müziği bilen birinin elinden çıktığını ispatlar nitelikte. Tanıdık temalara gönderme ve varyantlarla bezeme, müziklerin karakterinde var:  Bazen çizgi filmde Carmen'i de duyabiliyoruz, Beethoven'ın 5. Senfonisi'ni de...  Swing temaları ve ragtime ezgileri, en iyi karnaval havasını veren türlerden oldukları için Bogatyrev'in Masha'ya yaptığı müziklerde sıkça karşımıza çıkıyor.  Bir anda evirilen tango ve /veya vals ritmi de elbette konular arasında... Hiç bilinmedik yeni temalar yok sanılmasın. Bu arada 'Rusya'da rock'ın yeri' gibi minik bir ayrıntıyı da müziklerin içinde duymak mümkün. 


Masha'nın sesi:  Alina Kukushkin  / Алина Кукушкина
Gürcistan'da saha çalışması yaptığım sırada çocukların 'Limpopo' adındaki bir gösterisine tanık olmuştum. Karaoke şarkı söylüyorlardı. Önceden kaydedilmiş şarkıların üstüne profesyonel müzisyenlere taş çıkarak düzeyde profesyonel duruşları vardı sahnede. Sovyet geleneği olup olmadığını araştırmaya ne yazık ki fırsatım olmadı ama öyle olduğunu tahmin ediyorum. Bu ufak nottan sonra sözü Alina Kukuşkin (Alina Kukushin /  Алина Кукушкина /  Alina Kukushikina 'e getirebilirim. Kukushkin, 2002 doğumlu bir seslendirmeci. Herhalde şu anda kariyerinin zirvesinde gibi hissediyordur ama bence yüzümüzü o coğrafyaya çevirirsek hakkında bir dolu güzel haber de alabiliriz. Hem de sadece seslendirmeci olarak da değil. Çünkü o Masha'ya sesiyle ruh veriyor. YArattığı ruhu ise müzik ile perçinliyor. 



Şimdilik Alina, Vasily ve Masha belirli bir coğrafyanın içinde anılıyorsa da proje birkaç yıl öncesinden daha kaliteli hale nasıl geldiyse, bu müzikler de aynen öyle hakkını bulacaktır (belki de buluyordur). 

Müziklerinin dünyayı değilse bile Endonezya'yı sardığı gerçeği ile karşı karşıyayız:




 Sonnot: Türkiye'de de şahane çocuk plakları yapılmış zamanında... Şimdiki ismi lazım değil yerli yapımlardaki müzik rezilliğine zamanında yer yokmuş (Disney'in kanallarını ayrı tutmaktayım, çünkü Türkçe adaptasyon ve müzikler konusunda harikalar!). Çocuk şarkılarında daha özenli, çizgi film müziklerinde ise dünya standartlarında ve çocuklara yaraşır işler yapılması temennisi ağır mı olur?

Çok iyi çocuk müzikalleri, filmleri etrafımızı sımsıkı sarsın istiyorum...


Hiç yorum yok: